Παρασκευή, 30 Δεκεμβρίου 2016

Το δέλτα των ποταμών Γαλλικού - Αξιού - Λουδία - Αλιάκμονα (Γ.Α.Λ.Α.), στον κόλπο της Θεσσαλονίκης και η μεταβολή της ακτογραμμής των εκβολών τους (1940 - 2016).



Το δέλτα των ποταμών Γαλλικού - Αξιού - Λουδία - Αλιάκμονα (Γ.Α.Λ.Α.), στον κόλπο της Θεσσαλονίκης και η μεταβολή της ακτογραμμής του λιμανιού της Θεσσαλονίκης και  των εκβολών των τεσσάρων ποταμών από το 1940 μέχρι σήμερα.




Εισαγωγή

Οι ποταμοί είναι ζωντανοί οργανισμοί. Οργανισμοί που κινούνται και μεταβάλλονται. Οι μεταβολές αυτές όσο πιο πίσω στο χρόνο πάμε τόσο πιο έντονες είναι. Στο παρόν άρθρο πηγαίνουμε 76 χρόνια πίσω, το 1940, δεδομένου ότι έχουμε αεροφωτογραφικό υλικό ικανό για την τεκμηρίωση των ακτογραμμών, των ποτάμιων και των παραποτάμιων οχθών, της τετραποταμιάς του Κόλπου Θεσσαλονίκης. Εξετάζουμε, μέσα από τις παλιές αεροφωτογραφίες, το τεράστιο Δέλτα, το οποίο σχηματίζεται στην Δυτική πλευρά του κόλπου της Θεσσαλονίκης, όπου χύνουν τα νερά τους από Βορρά προς Νότο ο Γαλλικός, ο Αξιός, ο Λουδίας και ο Αλιάκμονας, γνωστοί και με το ακρωνύμιο Γ.Α.Λ.Α. 

Τρίτη, 27 Δεκεμβρίου 2016

Λογότυπο Γεωμυθικής - Η γέννηση του (Νοέμβριος 2016)






Η ομάδα μας γεννήθηκε, όπως έχουμε ήδη περιγράψει, από την ανάγκη δύο φίλων να βρουν απαντήσεις σε ερωτήματα που έθεταν στον εαυτό τους. Στην πορεία συνειδητοποιήσαμε ότι όσο νόημα και κόπο έχει η απάντηση σε ένα ερώτημα, εξίσου σπουδαίο και σημαντικό ρόλο κατέχει και η ερώτηση. Ποιο συγκεκριμένα ο τρόπος διατύπωσης της ερώτησης καθώς και το περιεχόμενο αυτής.


Δευτέρα, 26 Δεκεμβρίου 2016

Η φυλακή του Σωκράτη // Το διασημότερο δεσμωτήριο της αρχαιότητας και η θέση του σήμερα στην Αρχαία Αγορά.


Περιήγηση στο κτίριο της φυλακής του Σωκράτη στην Αρχαία Αγορά. Το διασημότερο δεσμωτήριο της αρχαιότητας και η πιθανή θέση του σήμερα στον αρχαιολογικό χώρο με βάση τα αρχαιολογικά ευρήματα.



Εισαγωγή

Κατευθυνόμενοι από την Αρχαία Αγορά των Αθηνών προς τα νοτιοδυτικά κατά μήκος ενός κοιλώματος που οδηγεί στην Πνύκα, στο χώρο συγκέντρωσης της Εκκλησίας του Δήμου, συναντούμε ερείπια που ανήκουν σε μια οικιστική και εμπορική περιοχή που βρισκόταν σε χρήση για εκατοντάδες χρόνια. Εκεί ένα μεγάλο και ενιαίο κτίσμα, το λεγόμενο Πώρινο Οικοδόμημα, διαθέτει ένα μακρύ διάδρομο που πλαισιώνεται από τετράγωνα δωμάτια, και καταλήγει σε μια αυλή στο πίσω (νότιο) μέρος. Έχει προταθεί η ταύτιση του κτιρίου αυτού με τη φυλακή της πόλης (δεσμωτήριον), όπου εκτελέστηκαν ο Σωκράτης και άλλοι καταδικασμένοι για πολιτικά εγκλήματα. Η χρονολόγηση του οικοδομήματος, η θέση και η διαρρύθμισή του ταιριάζουν σε αυτή τη θεωρία, αν και είναι εξίσου πιθανό το κτίριο να είχε κάποια εμπορική χρήση. Στο παρόν άρθρο γνωρίζουμε αυτό το κτίριο, δισδιάστατα και τρισδιάστατα και αναζητούμε το δωμάτιο που ο μεγάλος φιλόσοφος, ήπιε το κώνειο, αφήνοντας την τελευταία του ανάσα, όπως μας το περιέγραψε ο Πλάτων, στον διάλογο Φαίδων.

Κυριακή, 25 Δεκεμβρίου 2016

Οδός Τριπόδων στην Πλάκα. Η τοπογραφία ενός δρόμου, αδιάκοπης λειτουργίας, από την αρχαιότητα έως σήμερα.

Οδός Τριπόδων στην Πλάκα Αθηνών.
 Εξέταση της τοπογραφίας, ενός δρόμου,
 με 2500 έτη συνεχούς κίνησης και ιστορίας, 
μέσα στην πόλη των Αθηνών.


...εκτιμώ ότι η οδός Τριπόδων είναι ο σημαντικότερος προχριστιανικός δρόμος όλων των εποχών. Σκεφτείτε το: είναι ο δρόμος του θεάτρου, της φιλοσοφίας, της αρχιτεκτονικής, της σκέψης. Είναι και κάτι ακόμα που μας βοηθάει να καταλάβουμε τη σημασία της: η οδός Τριπόδων δεν έγινε για να εξυπηρετήσει την κυκλοφορία της πόλης. Εδώ περπατούσαν οι Αθηναίοι πηγαίνοντας για να παρακολουθήσουν τις παραστάσεις των έργων του Σοφοκλή, του Αισχύλου, του Ευριπίδη, του Αριστοφάνη και άλλων. 

K. N. Καζαμιάκης, Αρχιτέκτων, Ιστορικός Τέχνης.
Υπεύθυνος ανάπλασης περιοχής μνημείου Λυσικράτους



Εισαγωγή 

Ένας από τους κυριότερους δρόμους των αρχαίων Αθηνών και η συντομότερη δίοδος σύνδεσης της Αγοράς με το Θέατρο του Διονύσου ήταν η ξακουστή οδός Τριπόδων. Με αφετηρία την συμβολή με την οδό των Παναθηναίων, διέτρεχε περιφερειακά την βορειοανατολική, ανατολική και νοτιοανατολική πλευρά του βράχου της Ακροπόλεως και κατέληγε στην είσοδο του Θεάτρου του ΔιονύσουΤο όνομα της το οφείλει στις δεκάδες μικρές κατασκευές που υπήρχαν τοποθετημένες κατά μήκος και εκατέρωθέν της, που αποτελούσαν βάσεις κατ ουσίαν, που έφεραν επάνω τους χάλκινους τρίποδες - έπαθλα χορηγών (χρηματοδοτών-παραγωγών) νικηφόρων θεατρικών και μουσικών αγώνων, που τελούνταν στο Θέατρο του Διονύσου. Στο παρόν άρθρο θα περπατήσουμε νοητά από την οδό Παναθηναίων μέσω της οδού Τριπόδων με κατεύθυνση το Θέατρο του Διονύσου, ανακαλύπτοντας τον δρόμο που περπάτησαν όλοι σχεδόν οι Αθηναίοι και οι επισκέπτες που έζησαν στην πόλη αυτή τα τελευταία 2500 χρόνια.

Κυριακή, 18 Δεκεμβρίου 2016

Όταν η Φωκίωνος Νέγρη ήταν ρέμα. Φωτο-τοπογραφική τεκμηρίωση του ρέματος Λεβίδη.


Φωτο-τοπογραφικό ταξίδι στην πάλαι ποτέ Αθήνα των ανοιχτών ρεμάτων, αυτή την φορά στην Κυψέλη και στην Φωκίωνος Νέγρη, γνωστή και ως "Πράσινη Λεωφόρος" στην λαϊκή κοσμολαλιά, όταν ήταν ακόμα ρέμα, 
γνωστό ως ρέμα Λεβίδη. 





Εισαγωγή

Η Φωκίωνος Νέγρη είναι μια ακόμα οδός των Αθηνών που κρύβει ένα υπόγειο, εγκιβωτισμένο ρέμα. Το άλλοτε γνωστό ως ρέμα Λεβίδη (από την οικογένεια Λεβίδη, κτηματίες της περιοχής) γίνεται η "Πράσινη Λεωφόρος" την δεκαετία του '30 και από την δεκαετία του '70 μετατρέπεται στον πλέον φημισμένο πεζόδρομο της Κυψέλης. Στην προσπάθεια ανασύνθεσης του φυσικού Αθηναϊκού τοπίου εξερευνούμε φωτο-τοπογραφικά την Φωκίωνος Νέγρη, ανακαλύπτοντας και φέρνοντας στο φως τα ίχνη του ρέματος που συγκεντρώνει, ακόμα και σήμερα, τα νερά που "κατέβαιναν" από τις πλαγιές του Αγχέσμου (Τουρκοβούνια).

Πέμπτη, 15 Δεκεμβρίου 2016

Οι τοπογραφικές θέσεις τέλεσης των Πλατωνικών διαλόγων.


Οι τοπογραφικές θέσεις τέλεσης 
των Πλατωνικών διαλόγων 
σε έναν χάρτη.





Εισαγωγή

Στο παρόν άρθρο ασχολούμαστε με ένα ιδιαίτερο θέμα, την τοπογραφία των Πλατωνικών διαλόγων. Στόχος είναι να τοποθετήσουμε πάνω σε έναν χάρτη όλες τις πιθανές τοποθεσίες που τελέστηκαν οι Πλατωνικοί διάλογοι, αντλώντας πληροφορίες από τα ίδια τα κείμενα και μόνο. Το εγχείρημα παραμένει ανοιχτό, δεδομένου ότι πολλές θέσεις διαλόγων δεν προσδιορίζονται από τον ίδιο τον συγγραφέα, σε άλλους διαλόγους οι αναφορές είναι γενικές και τέλος σε μερικούς όπου αναφέρονται τοπογραφικά στοιχεία τα αρχαιολογικά ευρήματα είναι ακόμα ανεπαρκή για την τεκμηρίωση των θέσεων. Έτσι λοιπόν αρκετές θέσεις - πινέζες είναι τοποθετημένες αυθαίρετα (αλλά σωστά στο γενικό χώρο), άλλες είναι γενικά τοποθετημένες και τέλος μερικές (όπου επιτρεπόταν) θεωρούμε ότι είναι ακριβείς (πχ ο  Ευθύφρων στην Βασίλειο Στοά). Κύριος στόχος μας πέρα από την εύρεση των θέσεων είναι να εγκαινιάσουμε και την σχετική συζήτηση περί του θέματος.


Κυριακή, 11 Δεκεμβρίου 2016

O Ναός της Δήμητρας και Κόρης στις Συρακούσες και τα αρχαία ερείπια μέσα στην Βασιλική της Παναγίας των Δακρύων.



O Ναός της Δήμητρας και Κόρης στις Συρακούσες, ο περιβάλλων αρχαιολογικός χώρος, τα ευρήματα του και τα αρχαία ερείπια που διασώζονται σήμερα μέσα στην Βασιλική της Παναγίας των Δακρύων, μια εκκλησία σύμβολο για την σύγχρονη πόλη των Συρακουσών.



Εισαγωγή

Συνεχίζοντας την περιήγηση μας στην πόλη των Συρακουσών μετά τα ιστορικά και μαρτυρικά λατομεία της, στο παρόν άρθρο μελετάμε ένα χώρο αρκετά ιερό και συμβολικό τόσο στην αρχαιότητα όσο και σήμερα, με την ίδια μάλιστα ιερή σύνδεση. Τότε ο χώρος χρησίμευε ως ιερό της Δήμητρας και Κόρης και σήμερα ως Παναγία των Δακρύων συνεχίζει την παράδοση της λατρείας της ψυχοπονούσας, κλαίουσας και στοργικής μάνας. Ακολουθήστε μας και σε αυτό το ταξίδι για να γνωρίσουμε από κοντά το ιερό, την λατρεία του και την σύνδεση του με το σήμερα.

Παρασκευή, 9 Δεκεμβρίου 2016

Ο εξαφανισμένος Οθωμανικός Μεντρεσές (ιεροδιδασκαλείο) στους Αέρηδες (1712), η μετατροπή του σε φυλακή (1836) και το άδοξο τέλος του κτιρίου.




Ο εξαφανισμένος Οθωμανικός Μεντρεσές (ιεροδιδασκαλείο) που λειτούργησε στους Αέρηδες στην Πλάκα από το 1712 μέχρι την Ελληνική Επανάσταση του 1821 και η μετατροπή του σε φυλακή από τους Βαυαρούς του Όθωνα. Το ποίημα ενός Έλληνα φυλακισμένου και το γράμμα ενός Αμερικανού ιεραποστόλου  συγκρατούμενου του. Η κατεδάφιση του το 1898 και σπάνιες απεικονίσεις του περίφημου πλάτανου της αυλής του.


Ω Πλάτανε! του Μενδρεσέ στοιχειό καταραμένο
της τυραννίας τρόπαιο στη φυλακή υψωμένο·
συμμάζωξε τα φύλλα σου τα δακρυραντισμένα,
να ιδώ κομμάτι ουρανό και τ’ άστρα τα καημένα….
Αν είσαι δένδρο σπλαχνικό, ανθρώπους μη μιμείσαι,
μη δεσμοφύλακας κι εσύ ωσάν εκείνους είσαι!

Εις τον Πλάτανον του Μενδρεσέ
Αχιλλέας Παράσχος




Εισαγωγή 

Το 1721, στην κατεχόμενη Αθήνα, κάτω από την Ακρόπολη, στους «Αέρηδες» της Πλάκας, οι Τούρκοι χτίζουν ένα ιεροσπουδαστήριο, για την μελέτη της θρησκείας και της επιστήμης. Το κτίριο έμεινε γνωστό ως Μεντρεσές [αραβ.:مدرسة, madrasah, πληθυντικός: مدارس, madāris] που είναι αραβική λέξη που χρησιμοποιείται για οποιοδήποτε ίδρυμα μόρφωσης, κοσμικό ή θρησκευτικό. Παράλληλα στην αυλή φυτεύεται και μεγαλώνει ένας πλάτανος. Με την κήρυξη της Ελληνικής Επανάστασης (1821) ο Μεντρεσές φυσικά διακόπτει την λειτουργία του και πολύ σύντομα η Βαυαροκρατούμενη Αθήνα θέλοντας ίσως να ξορκίσει το παρελθόν της, το μετατρέπει σε φυλακές.


Οι περίφημες φυλακές τις Πλάκας, όπως έμεινα γνωστές, φιλοξένησαν πλήθος ανθρώπων, Ελλήνων και ξένων, κατά την διάρκεια του 19ου αιώνα, που βρέθηκαν στους χώρους τους και κρατήθηκαν είτε για λίγο είτε για πολύ, υπό απάνθρωπες, κατά κύριο λόγο, συνθήκες. Ο πλάτανος της αυλής γίνεται πλέον σύμβολο καταπίεσης και πόνου. Στην αυγή του 20ου αιώνα οι φυλακές έχουν κλείσει και το κτίριο έχει ισοπεδωθεί, τιμωρημένο ίσως για την αμαρτωλή ιστορία του, που οι άνθρωποι έλπιζαν να ξορκίσουν εξαφανίζοντας κάθε ίχνος του. Σήμερα με αρκετά συμβολικό τρόπο σώζεται μόνο η κύρια είσοδος του Μεντρεσέ, μια πύλη στην ιστορία της πόλης μας, που όσο και να θέλουν κάποιοι να την ξεχάσουμε, εμείς οφείλουμε να την διαφυλάξουμε, να την μελετήσουμε και να διδαχτούμε από αυτήν.


Δευτέρα, 5 Δεκεμβρίου 2016

Ποταμός Βαλανάρης Πεντέλης. Η τοπογραφία, οι πηγές, η πορεία και οι καταρράκτες του ποταμού της «Ακρόπολης της Παλαιοντολογίας».


Εξερευνητικό ταξίδι στον ποταμό Βαλανάρη στην Πεντέλη. Με 14 χιλιόμετρα μήκος οργιάζουσας φύσης και τουλάχιστον επτά εκατομμύρια (7.000.000) χρόνια ασφυκτιούσας ζωής στην κοίτη του, γνωρίζουμε το πιο διάσημο ελληνικό ρέμα της παλαιοντολογίας και παράλληλα έναν ζωντανό, υδάτινο δρόμο που οφείλουμε να προστατέψουμε. Μέσα από 8 επιλεγμένα σημεία - στάσεις, ανακαλύπτουμε τον ποταμό και τους κλάδους του, τις ομορφιές και τα μυστικά του, την τοπογραφία και ιστορία του.




Εισαγωγή

Ο ποταμός Βαλανάρης είναι ένας υπέροχος υδάτινος δρόμος, που πηγάζει από τις πλαγιές της Πεντέλης και συμβάλει με το Μεγάλο Ρέμα της Ραφήνας. Πρόκειται για ένα ρέμα άγριας ομορφιάς, συνολικού μήκους 14 χιλιομέτρων που κατά μήκος της κοίτης του μπορούμε να συναντήσουμε από παλαιοντολογικά ευρήματα, καταρράκτες και ιστορικά γεφύρια, μέχρι αυθαίρετα, μπάζα, ανούσια πελώρια τσιμεντένια φράγματα και φυσικά σκουπίδια και μόλυνση. Γνωστό επίσης ως Καλισιόρεμα, Λυκόρεμα ή απλά Μεγάλο Ρέμα, ο Βαλανάρης, διάσημος και για την πληθώρα και ποικιλία των παλαιοντολογικών του ευρημάτων, πριν ρίξει τα νερά του στο Μεγάλο Ρέμα της Ραφήνας έχει ήδη συγκεντρώσει τα νερά πολλών άλλων ρεμάτων με τα πιο γνωστά να είναι τα: Βαθύρεμα, Δασαμάρη και Μπάκα. Αυτόν τον φυσικό θησαυρό τον περπατήσαμε και τον παρουσιάζουμε εδώ, μέσα από 8 στάσεις στην κοίτη τουη κάθε μια με την δική της σημασία και ενδιαφέρον. Ταξιδέψτε μαζί μας λοιπόν στο μαγικό αυτό ποτάμι της Ανατολικής Αττικής.